Το δοχείο στη σοφίτα, οι χοντροί χαλύβδινοι σωλήνες και ο λέβητας στερεών καυσίμων με χειροκίνητη τροφοδοσία στο υπόγειο. Αυτό το σύστημα θέρμανε τα πολωνικά σπίτια επί δεκαετίες και σε πολλά εξακολουθεί να λειτουργεί άψογα. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν είναι κακό, αλλά αν συμβαδίζει με τα μεταβαλλόμενα πρότυπα θέρμανσης του σπιτιού. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε σε τι διαφέρει το ανοιχτό από το κλειστό σύστημα, ποια είναι τα αδύναμα σημεία της παλιάς εγκατάστασης φυσικής κυκλοφορίας και σε ποιο σημείο ο εκσυγχρονισμός έχει πραγματικά νόημα.
Πώς λειτουργεί το ανοιχτό σύστημα και από πού προήλθε
Στο ανοιχτό σύστημα το νερό βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τον αέρα. Αυτό εξασφαλίζεται από το ανοιχτό δοχείο διαστολής, τοποθετημένο στο υψηλότερο σημείο της εγκατάστασης, συνήθως στη σοφίτα, πάνω από όλα τα θερμαντικά σώματα. Η πίεση σε μια τέτοια εγκατάσταση είναι κοντά στην ατμοσφαιρική και προκύπτει απλώς από το ύψος της στήλης νερού, γι' αυτό αυξάνεται μαζί με το ύψος του κτιρίου.
Το ανοιχτό δοχείο διαστολής επιτελεί ταυτόχρονα τρεις λειτουργίες. Απορροφά την αύξηση του όγκου του νερού, το οποίο διαστέλλεται όταν θερμαίνεται, αναπληρώνει τις τρέχουσες απώλειες και, σε περίπτωση βρασμού, απομακρύνει την περίσσεια ατμού. Πρόκειται για μια απλή και αποτελεσματική λύση, σχεδιασμένη σε μια εποχή κατά την οποία ο λέβητας στερεών καυσίμων με χειροκίνητη τροφοδοσία, για άνθρακα ή ξύλο, ήταν το πρότυπο. Ένας τέτοιος λέβητας έχει μεγάλη θερμική αδράνεια, ενώ η εγκατάσταση φυσικής κυκλοφορίας μπορούσε να λειτουργεί ακόμη και χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, κινούμενη αποκλειστικά από τη διαφορά πυκνότητας μεταξύ ζεστού και κρύου νερού.
Το κλειστό σύστημα, δηλαδή σε τι διαφέρει η νεότερη λύση
Το κλειστό σύστημα είναι ερμητικό. Το νερό δεν έρχεται σε επαφή με την ατμόσφαιρα και τον ρόλο του ανοιχτού δοχείου αναλαμβάνει το δοχείο διαστολής με μεμβράνη, στο οποίο η μεμβράνη διαχωρίζει το τμήμα του νερού από τον θάλαμο αερίου. Όταν το νερό θερμαίνεται και διαστέλλεται, εισέρχεται στο δοχείο και τεντώνει τη μεμβράνη, ενώ όταν κρυώσει επιστρέφει στο κύκλωμα. Η υπερβολική πίεση, αν δημιουργηθεί, απομακρύνεται μέσω της βαλβίδας ασφαλείας.
Ωστόσο, η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ ανοιχτού και κλειστού συστήματος δεν έγκειται στο ίδιο το δοχείο, αλλά στην επαφή του νερού με τον αέρα. Στο ανοιχτό σύστημα η επαφή αυτή είναι συνεχής, ενώ στο κλειστό δεν υπάρχει. Αυτή η φαινομενικά μικρή διάκριση καθορίζει τη διάρκεια ζωής ολόκληρης της εγκατάστασης. Αντί για δοχείο στη σοφίτα, το κλειστό σύστημα διαθέτει ένα συμπαγές σύνολο εξαρτημάτων δίπλα στον λέβητα, ενώ η πίεση διατηρείται σε σταθερό επίπεδο λειτουργίας και δεν εξαρτάται από το ύψος του κτιρίου.
Πλεονεκτήματα του ανοιχτού συστήματος
Το ανοιχτό σύστημα έχει πραγματικά πλεονεκτήματα και σε ορισμένες περιπτώσεις εξακολουθεί να αποτελεί λογική επιλογή.
- Μπορεί να λειτουργεί χωρίς ρεύμα. Σε εγκατάσταση με λέβητα στερεών καυσίμων, το σύστημα φυσικής κυκλοφορίας διανέμει τη θερμότητα μόνο χάρη στη διαφορά θερμοκρασίας, κάτι που μπορεί να είναι ανεκτίμητο σε μέρη όπου το ρεύμα δεν είναι αξιόπιστο.
- Είναι απλή και δεν απαιτεί συντήρηση. Δεν διαθέτει εξαρτήματα ασφαλείας υπό πίεση που θα μπορούσαν να παρουσιάσουν βλάβη.
- Δεν κινδυνεύει από υπερπίεση. Ο ατμός έχει πάντα διέξοδο μέσω του ανοικτού δοχείου, επομένως η ρήξη της εγκατάστασης λόγω αύξησης της πίεσης αποκλείεται πρακτικά.
Μια σημαντική παρατήρηση ασφαλείας που πρέπει να θυμάσαι σε ένα τέτοιο σύστημα: στον σωλήνα ασφαλείας που συνδέει τον λέβητα με το ανοικτό δοχείο δεν επιτρέπεται να τοποθετηθεί καμία βαλβίδα απομόνωσης. Το τυχαίο κλείσιμό της όταν ο λέβητας είναι ζεστός μπορεί να προκαλέσει ρήξη της εγκατάστασης.
Μειονεκτήματα του ανοικτού συστήματος
Η μεγαλύτερη αδυναμία του ανοικτού συστήματος είναι κάτι που για χρόνια φαινόταν ακίνδυνο: η συνεχής επαφή του νερού με τον αέρα. Αυτή ευθύνεται για την επιταχυνόμενη διάβρωση ολόκληρης της εγκατάστασης.
Ο μηχανισμός είναι απλός. Το νερό σε ένα ανοικτό δοχείο απορροφά αδιάκοπα οξυγόνο από τον αέρα, και αυτό το οξυγόνο οξειδώνει τα χαλύβδινα στοιχεία του κυκλώματος, δηλαδή τον λέβητα, τους σωλήνες και τα θερμαντικά σώματα. Επιπλέον, υπάρχει η εξάτμιση. Από το ανοικτό δοχείο το νερό εξατμίζεται σταδιακά, οπότε πρέπει κατά διαστήματα να συμπληρώνεται, και κάθε συμπλήρωση είναι άλλη μία ποσότητα φρέσκου νερού που μεταφέρει νέο φορτίο οξυγόνου και διαλυμένων μετάλλων. Το οξυγόνο επιταχύνει τη διάβρωση, ενώ τα μέταλλα αποτίθενται με τη μορφή αλάτων στον εναλλάκτη του λέβητα. Αυτός ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου θέρμανσης.
Στο κλειστό σύστημα αυτή η διαδικασία πρακτικά δεν εμφανίζεται. Το νερό, απομονωμένο από τον αέρα, αποβάλλει το διαλυμένο οξυγόνο και απαερώνεται μετά από λίγες ημέρες λειτουργίας, ενώ επειδή δεν εξατμίζεται, δεν χρειάζεται συμπλήρωση. Χωρίς συνεχή εισροή φρέσκου, οξυγονωμένου νερού, η διάβρωση σχεδόν σταματά.
Η διάβρωση δεν είναι το μόνο πρόβλημα. Ένα ανοικτό δοχείο σε μια μη θερμαινόμενη σοφίτα κινδυνεύει να παγώσει, αποβάλλει θερμότητα σε ένα κρύο σημείο του κτιρίου και καταλαμβάνει χώρο. Η ανάγκη συμπλήρωσης νερού μπορεί να είναι ενοχλητική, ενώ το ίδιο το ανοικτό σύστημα δεν συνεργάζεται με σύγχρονες πηγές θερμότητας ούτε με ενδοδαπέδια θέρμανση, όπου οι επικαθίσεις και η διάβρωση καταστρέφουν γρήγορα τους λεπτούς σωλήνες μέσα στο δάπεδο.
Τι κερδίζεις περνώντας σε κλειστό σύστημα
Ο εκσυγχρονισμός δεν αφορά μόνο την απαλλαγή από τα μειονεκτήματα του παλιού συστήματος, αλλά και ένα σύνολο συγκεκριμένων καθημερινών οφελών.
- Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής της εγκατάστασης. Το νερό που δεν τροφοδοτείται συνεχώς με οξυγόνο καταστρέφει πολύ πιο αργά τον λέβητα, τους σωλήνες και τα θερμαντικά σώματα, γεγονός που μεταφράζεται σε λιγότερες βλάβες.
- Τέλος στη συμπλήρωση νερού. Σε ένα στεγανό κύκλωμα το νερό δεν εξατμίζεται, επομένως δεν χρειάζεται πλέον τακτική συμπλήρωση του νερού του κυκλώματος.
- Συμβατότητα με τη σύγχρονη θέρμανση. Το κλειστό σύστημα αποτελεί προϋπόθεση για τη λειτουργία λέβητα συμπύκνωσης, αντλίας θερμότητας και ενδοδαπέδιας θέρμανσης.
- Ανακτημένος χώρος και τέλος στον κίνδυνο παγώματος. Το δοχείο διαστολής στη σοφίτα απομακρύνεται και μαζί του ο κίνδυνος παγώματος και απώλειας θερμότητας στο μη θερμαινόμενο τμήμα του κτιρίου.
- Σταθερότερη και πιο αθόρυβη λειτουργία. Η διατήρηση της πίεσης λειτουργίας κάνει την εγκατάσταση να λειτουργεί πιο ομαλά και πιο προβλέψιμα.
Πότε η αναβάθμιση είναι απαραίτητη και πότε απλώς προαιρετική
Δεν απαιτεί κάθε εγκατάσταση φυσικής κυκλοφορίας άμεση μετατροπή. Όλα εξαρτώνται από το με τι θερμαίνετε ή σκοπεύετε να θερμάνετε το σπίτι.
Η αναβάθμιση είναι απαραίτητη, αν σχεδιάζετε μια σύγχρονη πηγή θερμότητας. Οι λέβητες αερίου, ιδιαίτερα οι λέβητες συμπύκνωσης, καθώς και οι αντλίες θερμότητας, έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για λειτουργία σε κλειστό σύστημα. Η σύνδεσή τους σε ανοιχτή εγκατάσταση απαιτεί ανακατασκευή της ή διαχωρισμό των κυκλωμάτων με πλακοειδή εναλλάκτη. Οι λεπτομερείς απαιτήσεις αναφέρονται πάντοτε στις οδηγίες του κατασκευαστή της συσκευής.
Η αναβάθμιση είναι προαιρετική, αν παραμείνετε σε κλασικό λέβητα στερεών καυσίμων. Ένας τέτοιος λέβητας μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί σε ανοιχτό σύστημα και αυτή είναι μια δοκιμασμένη λύση.
Αξίζει να ξεκαθαρίσουμε εδώ μια συχνή παρανόηση. Μπορεί να συναντήσετε τον ισχυρισμό ότι ένας λέβητας στερεών καυσίμων δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση να συνδεθεί σε κλειστό σύστημα. Αυτή η πληροφορία δεν ισχύει πλέον. Από την αλλαγή της νομοθεσίας το 2009, ένας λέβητας στερεών καυσίμων μπορεί να λειτουργεί σε κλειστό σύστημα, υπό την προϋπόθεση ότι η ισχύς του δεν υπερβαίνει τα 300 kW και είναι εξοπλισμένος με διάταξη απαγωγής της περίσσειας θερμότητας, για παράδειγμα με εναλλάκτη ψύξης που λειτουργεί σε συνδυασμό με θερμική βαλβίδα. Μια τέτοια διάταξη, σε περίπτωση υπερθέρμανσης, απομακρύνει την περίσσεια θερμότητας και προστατεύει την εγκατάσταση. Αν ο λέβητας στερεών καυσίμων δεν διαθέτει τέτοια προστασία, χρησιμοποιείται επίσης ένα μικτό σύστημα, στο οποίο ο λέβητας λειτουργεί σε ανοιχτό κύκλωμα, ενώ το υπόλοιπο της εγκατάστασης, διαχωρισμένο με πλακοειδή εναλλάκτη, λειτουργεί σε κλειστό.
Τι πρέπει να αντικατασταθεί κατά τη μετάβαση σε κλειστό σύστημα
Το σημαντικότερο μήνυμα για τον ιδιοκτήτη του σπιτιού είναι το εξής: ο εκσυγχρονισμός συνήθως αφορά την ανακατασκευή του κόμβου δίπλα στον λέβητα και όχι την αντικατάσταση ολόκληρης της εγκατάστασης. Οι παλιοί σωλήνες και τα χυτοσιδηρά θερμαντικά σώματα μπορούν συνήθως να παραμείνουν, επειδή η αντικατάστασή τους σπάνια έχει οικονομικό νόημα. Οι ουσιαστικές αλλαγές αφορούν μερικά εξαρτήματα που συγκεντρώνονται γύρω από την πηγή θερμότητας, ενώ ο νέος λέβητας μπορεί να διαθέτει ήδη εργοστασιακά ορισμένα από αυτά, επομένως το πραγματικό εύρος των αγορών εξαρτάται από τον εξοπλισμό του.
- Δοχείο διαστολής με μεμβράνη στη θέση του ανοιχτού δοχείου από τη σοφίτα. Επιλέγεται ανάλογα με τη χωρητικότητα της εγκατάστασης, ενδεικτικά στο επίπεδο του δέκα τοις εκατό του όγκου του νερού του συστήματος, ενώ η ακριβής τιμή υπολογίζεται με βάση την ισχύ και τις παραμέτρους του συστήματος. Οι επιτοίχιοι λέβητες αερίου διαθέτουν συχνά εργοστασιακό δοχείο και πρόσθετο χρειάζεται μόνο όταν ο όγκος του νερού υπερβαίνει το όριο που καθορίζει ο κατασκευαστής του λέβητα. Θα σας βοηθήσει ο οδηγός μας για το πώς να επιλέξετε δοχείο διαστολής με μεμβράνη, ενώ τις διαφορές μεταξύ των σειρών τις εξηγούμε στο άρθρο για τις δεξαμενές διαστολής IBO για θέρμανση και ζεστό νερό χρήσης. Όταν το δοχείο έχει ήδη επιλεγεί, για την έναρξη λειτουργίας του θα σας βοηθήσει ο οδηγός για το πώς να φουσκώσετε το δοχείο διαστολής με μεμβράνη.
- Βαλβίδα ασφαλείας, μανόμετρο και αυτόματο εξαεριστικό, είτε ξεχωριστά είτε συγκεντρωμένα σε ένα ενιαίο, συμπαγές συγκρότημα ασφαλείας, τοποθετημένο σε κοινή ράγα. Οι επιτοίχιοι λέβητες αερίου διαθέτουν συνήθως εργοστασιακή βαλβίδα ασφαλείας, οπότε για την ολοκλήρωση του συστήματος χρειάζεται μόνο ένα εξαεριστικό στο υψηλότερο σημείο της εγκατάστασης.
- Κυκλοφορητής, εάν η εγκατάσταση λειτουργούσε μέχρι τώρα αποκλειστικά με φυσική κυκλοφορία και η νέα πηγή θερμότητας δεν διαθέτει ενσωματωμένο κυκλοφορητή.
- Θερμική προστασία επιπλέον, εάν σε κλειστό σύστημα πρόκειται να λειτουργεί λέβητας στερεών καυσίμων.
Στο τέλος αποσυναρμολογείται το ανοιχτό δοχείο από τη σοφίτα και τάπώνεται ο σωλήνας που οδηγεί σε αυτό. Όλη αυτή η ανακατασκευή πραγματοποιείται από εγκαταστάτη με τα κατάλληλα προσόντα, ο οποίος θα επιλέξει τα εξαρτήματα για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση και θα επιβεβαιώσει τη σωστή σύνδεση, κάτι που μπορεί να είναι σημαντικό για την εγγύηση του νέου λέβητα. Δοχεία διαστολής με μεμβράνη, συγκροτήματα ασφαλείας και τον υπόλοιπο εξοπλισμό θα βρείτε στην προσφορά μας, στην κατηγορία δοχεία και δεξαμενές.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ανοικτού και κλειστού κυκλώματος;
Στο ανοικτό κύκλωμα, το νερό βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τον αέρα μέσω του ανοικτού δοχείου διαστολής που είναι τοποθετημένο στη σοφίτα, ενώ η πίεση είναι κοντά στην ατμοσφαιρική. Στο κλειστό κύκλωμα, η κυκλοφορία είναι ερμητικά κλειστή, τη διαστολή του νερού αναλαμβάνει το δοχείο διαστολής με μεμβράνη και από την υπερπίεση προστατεύει η βαλβίδα ασφαλείας. Αυτή η διαφορά επηρεάζει, μεταξύ άλλων, τον ρυθμό διάβρωσης της εγκατάστασης.
Μπορεί να μετατραπεί ένα ανοικτό κύκλωμα σε κλειστό;
Ναι. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ανακατασκευή του συγκροτήματος σύνδεσης στον λέβητα και όχι για αντικατάσταση ολόκληρης της εγκατάστασης. Αποσυναρμολογείται το ανοικτό δοχείο από τη σοφίτα και στον λέβητα τοποθετούνται δοχείο διαστολής, ομάδα ασφαλείας και, αν χρειάζεται, κυκλοφορητής. Οι παλιοί σωλήνες και τα θερμαντικά σώματα συνήθως μπορούν να παραμείνουν. Τη μετατροπή αναλαμβάνει αδειοδοτημένος εγκαταστάτης.
Μπορεί ένας παλιός λέβητας στερεών καυσίμων να λειτουργεί σε κλειστό κύκλωμα;
Ναι, εφόσον η ισχύς του δεν υπερβαίνει τα 300 kW και διαθέτει διάταξη απομάκρυνσης της πλεονάζουσας θερμότητας, για παράδειγμα σερπαντίνα ψύξης με θερμική βαλβίδα. Χωρίς αυτή την προστασία, ο λέβητας στερεών καυσίμων παραμένει σε ανοικτό κύκλωμα ή απομονώνεται από την υπόλοιπη εγκατάσταση με πλακοειδή εναλλάκτη.
Σε τι χρησιμεύει το δοχείο διαστολής στη σοφίτα;
Στο ανοικτό κύκλωμα, το δοχείο που βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της εγκατάστασης απορροφά την αύξηση του όγκου του νερού κατά τη θέρμανση, αναπληρώνει τις απώλειές του και απομακρύνει τον ατμό σε περίπτωση βρασμού. Η τοποθέτησή του πάνω από τα θερμαντικά σώματα και η επαφή του με την ατμόσφαιρα αποτελούν χαρακτηριστικά του ανοικτού κυκλώματος. Στο κλειστό κύκλωμα, αυτόν τον ρόλο επιτελεί το δοχείο διαστολής δίπλα στον λέβητα.
Χρειάζεται να αντικατασταθεί ολόκληρη η εγκατάσταση και οι σωλήνες;
Συνήθως όχι. Η μετατροπή από ανοικτό σε κλειστό κύκλωμα αφορά κυρίως την ανακατασκευή του συγκροτήματος σύνδεσης στον λέβητα. Οι παλιοί σωλήνες και τα χυτοσιδηρά σώματα συνήθως μπορούν να παραμείνουν, επειδή η αντικατάστασή τους σπάνια είναι οικονομικά συμφέρουσα. Αντικαθίσταται το δοχείο, προστίθενται διατάξεις ασφαλείας και, αν χρειάζεται, κυκλοφορητής.
Μπορεί να συνδεθεί λέβητας συμπύκνωσης σε ανοικτό κύκλωμα;
Στην πράξη, όχι. Οι λέβητες συμπύκνωσης σχεδιάζονται για λειτουργία σε κλειστό κύκλωμα, με εξαναγκασμένη κυκλοφορία και σταθερή πίεση. Η σύνδεση σε ανοικτή εγκατάσταση μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργία της συσκευής και συνήθως συνεπάγεται απώλεια της εγγύησης του κατασκευαστή.
Η Dambat - αξιόπιστος κατασκευαστής αντλιών και υδραυλικού εξοπλισμού με πιστοποιήσεις ποιότητας.
