Ο διακόπτης δίπλα στο καλοριφέρ έχει πέντε αριθμούς και μια χιονονιφάδα, αλλά κανείς δεν του έχει προσθέσει ποτέ εγχειρίδιο χρήσης. Από εκεί προέρχονται οι περισσότερες οικιακές παρανοήσεις σχετικά με τη θέρμανση: κάποιος τον γυρίζει στο μέγιστο για να ζεστάνει πιο γρήγορα, κάποιος άλλος κλείνει τα πάντα στο μηδέν πριν φύγει για τη δουλειά, κι όμως ο λογαριασμός έρχεται και πάλι υψηλότερος απ’ όσο θα έπρεπε. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί, ποια θερμοκρασία είναι κατάλληλη για κάθε χώρο και πόσα μπορείς πραγματικά να εξοικονομήσεις κατεβάζοντας τη ρύθμιση κατά έναν βαθμό.
Τι σημαίνουν οι αριθμοί στη θερμοστατική κεφαλή
Το πιο σημαντικό για αρχή: ο αριθμός στον διακόπτη δεν είναι η ισχύς θέρμανσης, αλλά η θερμοκρασία που θέλεις να έχεις στο δωμάτιο. Η κεφαλή διαθέτει στο εσωτερικό της έναν αισθητήρα, ο οποίος μετρά τον αέρα γύρω της και ανοίγει ή περιορίζει αυτόματα την παροχή ζεστού νερού προς το καλοριφέρ. Ρυθμίζεις τον στόχο, όχι την ένταση.
Σε κάθε θέση αντιστοιχούν περίπου οι εξής θερμοκρασίες:
| Θέση | Θερμοκρασία | Πού ενδείκνυται |
|---|---|---|
| ❄ | περ. 6 έως 8°C | μόνο προστασία από τον παγετό της εγκατάστασης |
| 1 | περ. 12 έως 14°C | προθάλαμος, γκαράζ, βοηθητικοί χώροι |
| 2 | περ. 15 έως 16°C | υπνοδωμάτιο |
| 3 | περ. 20 έως 22°C | σαλόνι, καθιστικό, γραφείο |
| 4 | περ. 22 έως 24°C | μπάνιο |
| 5 | περ. 26 έως 28°C | ακραία τιμή, περιττή στην καθημερινότητα |
Οι διαβαθμίσεις διαφέρουν λίγο ανάλογα με τον κατασκευαστή της κεφαλής, γι’ αυτό να τις θεωρείς σημείο αναφοράς και όχι τιμές ακριβείας ως προς τον βαθμό. Η αρχή, όμως, είναι κοινή για όλους: όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός, τόσο πιο ζεστό πρέπει να γίνει το δωμάτιο προτού το καλοριφέρ σταματήσει να θερμαίνει.
Γιατί η ρύθμιση δεν επηρεάζει την ταχύτητα θέρμανσης του χώρου
Αυτό είναι μάλλον η πιο συνηθισμένη παρανόηση σχετικά με τη θέρμανση. Όταν επιστρέφεις σε ένα παγωμένο διαμέρισμα, το ένστικτο σε ωθεί να γυρίσεις τον διακόπτη στο μέγιστο, ώστε να επιταχύνεις τη διαδικασία θέρμανσης. Όμως η θερμοστατική κεφαλή δεν λειτουργεί όπως το πεντάλ γκαζιού.
Αν στο δωμάτιο έχει περισσότερη ψύχρα από την επιλεγμένη θερμοκρασία, η βαλβίδα ανοίγει εντελώς, ανεξάρτητα από το αν είναι ρυθμισμένη στο τρία ή στο πέντε. Στο καλοριφέρ ρέει ακριβώς η ίδια ποσότητα ζεστού νερού. Η διαφορά εμφανίζεται μόνο στο τέλος: στη θέση τρία το καλοριφέρ θα διακόψει την παροχή όταν στο δωμάτιο η θερμοκρασία φτάσει τους 20 έως 22 βαθμούς, ενώ στη θέση πέντε θα συνεχίσει να θερμαίνει μέχρι τους 26 ή 28. Το δωμάτιο θα ζεσταθεί εξίσου γρήγορα, μόνο που στη δεύτερη περίπτωση δεν θα σταματήσει τη στιγμή που η θερμοκρασία γίνει ευχάριστη.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πληρώνετε για την υπερθέρμανση και όχι για την ταχύτητα. Αν θέλετε να ζεσταθεί ο χώρος γρηγορότερα, πιο αποτελεσματικό είναι να απομακρύνετε τα αντικείμενα από το καλοριφέρ και να κλείσετε την πόρτα του δωματίου, παρά να αλλάζετε τις ρυθμίσεις.
Ποια θερμοκρασία σε κάθε χώρο
Η ρύθμιση της ίδιας θερμοκρασίας παντού είναι βολική, αλλά κοστίζει. Η μεγαλύτερη εξοικονόμηση προκύπτει ακριβώς από τη διαφοροποίηση: στην κουζίνα και στο υπνοδωμάτιο απλώς δεν χρειάζεστε τόσους βαθμούς όσους στο σαλόνι.
Σημείο αναφοράς, από το οποίο αξίζει να ξεκινήσετε, είναι οι κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Housing and Health Guidelines). Ο WHO υποδεικνύει τους 18°C ως την ελάχιστη ασφαλή θερμοκρασία για υγιείς ενήλικες κατά την περίοδο θέρμανσης. Κάτω από αυτό το όριο αυξάνεται ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, επομένως δεν είναι το σημείο όπου πρέπει να κάνετε υπερβολικές οικονομίες.
- Σαλόνι και καθιστικό: 20 έως 22°C. Εκεί περνάτε τον περισσότερο χρόνο ακίνητοι, οπότε νιώθετε περισσότερο το κρύο.
- Υπνοδωμάτιο: 15 έως 18°C. Ο πιο δροσερός αέρας ευνοεί τον καλύτερο ύπνο και κάτω από το πάπλωμα ούτως ή άλλως είναι ζεστά.
- Μπάνιο: 22 έως 24°C. Είναι ο μόνος χώρος όπου βρίσκεστε βρεγμένοι και γυμνοί, επομένως η υψηλότερη θερμοκρασία έχει νόημα.
- Κουζίνα: 18 έως 20°C. Ο φούρνος, οι εστίες και το ψυγείο αποδίδουν αρκετή θερμότητα από μόνα τους.
- Χώροι που χρησιμοποιούνται σπάνια: τουλάχιστον 15°C. Όχι χαμηλότερα, γιατί οι κρύοι τοίχοι αρχίζουν να συγκρατούν υγρασία.
Μειώσεις τη νύχτα και κατά την απουσία σας
Το να κλείσετε όλα τα καλοριφέρ πριν φύγετε για τη δουλειά φαίνεται ο απλούστερος τρόπος εξοικονόμησης. Στην πράξη, συνήθως δεν συμφέρει, και αξίζει να γνωρίζετε γιατί.
Η θερμότητα δεν βρίσκεται μόνο στον αέρα. Την αποθηκεύουν οι τοίχοι, τα δάπεδα, τα έπιπλα, ολόκληρη η μάζα του κτιρίου. Μερικές ώρες χωρίς θέρμανση δεν ψυχραίνουν μόνο τον αέρα, που θερμαίνεται γρήγορα, αλλά και όλα αυτά τα δομικά στοιχεία, που θερμαίνονται αργά και με μεγάλο κόστος. Όταν επιστρέψετε, η εγκατάσταση πρέπει να αναπληρώσει όλη αυτή την απώλεια, και αυτό καταναλώνει περισσότερη ενέργεια από όση θα κόστιζε η διατήρηση μιας ελαφρώς χαμηλότερης θερμοκρασίας όλο αυτό το διάστημα.
Γι' αυτό είναι πιο συνετό να μειώνετε τη θερμοκρασία κατά 2 έως 3 βαθμούς, για παράδειγμα γυρίζοντας τον διακόπτη από το τρία στο δύο, αντί να την κλείνετε εντελώς. Έτσι, το σπίτι δεν προλαβαίνει να κρυώσει και δεν πληρώνετε επιπλέον για να ξαναζεστάνετε τους τοίχους.
Πόσα θα εξοικονομήσετε μειώνοντας τη θέρμανση κατά έναν βαθμό
Στον ενεργειακό κλάδο εφαρμόζεται ένας απλός πρακτικός κανόνας: κάθε βαθμός χαμηλότερα σημαίνει περίπου 5 έως 8 τοις εκατό λιγότερη κατανάλωση θερμικής ενέργειας, κατά μέσο όρο περίπου 6 τοις εκατό. Την ίδια τιμή αναφέρουν ανεξάρτητα η γερμανική υπηρεσία ενέργειας dena και η πολωνική εκστρατεία του κλάδου τηλεθέρμανσης «20 βαθμοί για το κλίμα», που διοργανώνεται από το Εμπορικό Επιμελητήριο Θέρμανση Πολωνίας.
Από πού προκύπτει αυτός ο αριθμός; Το καλοριφέρ αποδίδει θερμότητα για να εξισορροπήσει τη διαφορά μεταξύ της θερμοκρασίας στο δωμάτιο και της θερμοκρασίας έξω. Κατά την περίοδο θέρμανσης, αυτή η διαφορά ανέρχεται κατά μέσο όρο σε καμιά δεκαριά βαθμούς. Ένας βαθμός αντιστοιχεί επομένως περίπου στο ένα δέκατο πέμπτο του συνόλου της εργασίας που πρέπει να εκτελέσει η εγκατάσταση, και από εκεί προκύπτουν αυτά τα λίγα ποσοστά.
Σημαντική διευκρίνιση: πρόκειται για έναν ενδεικτικό κανόνα και όχι για μια σταθερή φυσική τιμή που είναι ίδια για κάθε σπίτι. Σε ένα κτίριο με ανεπαρκή μόνωση, η επίδραση στην κατανάλωση κιλοβατωρών θα είναι αισθητά μεγαλύτερη, επειδή οι απώλειες είναι μεγαλύτερες. Σε ένα καλά μονωμένο σπίτι, όπου αρκετή θερμότητα παρέχεται από τον ήλιο και την καθημερινή ζωή των ενοίκων, ο ίδιος ένας βαθμός θα κάνει αναλογικά μικρότερη διαφορά.
Γιατί στην πολυκατοικία ο διακόπτης δεν κατεβαίνει κάτω από το δύο
Αν μένεις σε πολυκατοικία και η θερμοστατική κεφαλή διαθέτει περιοριστή που δεν επιτρέπει χαμηλότερη ρύθμιση, αυτό δεν αποτελεί βλάβη ούτε κακόβουλη ενέργεια της διαχείρισης. Είναι αποτέλεσμα της απαίτησης που προβλέπεται στον Κανονισμό του Υπουργού Υποδομών σχετικά με τις τεχνικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα κτίρια και η θέση τους.
Αξίζει να διευκρινιστεί εξαρχής σε ποιον απευθύνεται αυτή η διάταξη, γιατί συχνά προκαλεί παρεξηγήσεις. Η παράγραφος 134 καθορίζει ποιες ιδιότητες πρέπει να έχει η εγκατάσταση: σε κτίρια που τροφοδοτούνται από δίκτυο τηλεθέρμανσης ή από ιδιόκτητη πηγή με πετρέλαιο, αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια, οι ρυθμιστές πρέπει να λειτουργούν αυτόματα και να επιτρέπουν τη μείωση της θερμοκρασίας, αλλά όχι κάτω από τους 16°C σε χώρους με υπολογιστική θερμοκρασία 20 βαθμών και άνω. Πρόκειται για τεχνική απαίτηση σχετικά με τον εξοπλισμό και τον σχεδιασμό της εγκατάστασης, όχι για απαγόρευση που απευθύνεται στον ένοικο ούτε για διάταξη που ορίζει πόσους βαθμούς επιτρέπεται να έχεις στο σαλόνι σου.
Από πού προέκυψε εξαρχής αυτό το όριο; Κυρίως από την ανάγκη προστασίας του ίδιου του κτιρίου. Οι πολύ κρύοι τοίχοι, ιδίως στις γωνίες, κοντά στα παράθυρα και πίσω από τα έπιπλα, αρχίζουν να συγκεντρώνουν συμπυκνώματα, και από εκεί μέχρι την υγρασία και τη μούχλα η απόσταση είναι μικρή. Σε ένα σαλόνι που σπάνια πέφτει κάτω από αυτή την τιμή, αυτό έχει μάλλον θεωρητική σημασία, αλλά σε ένα δωμάτιο που χρησιμοποιείται σπανιότερα και βρίσκεται στη βόρεια πλευρά είναι απολύτως πρακτικό. Ο δεύτερος, δευτερεύων λόγος είναι ότι ένας ψυχρός χώρος αντλεί λίγη θερμότητα από τα γειτονικά διαμερίσματα μέσω των τοίχων.
Υπάρχει επίσης ένα καθαρά οικονομικό ζήτημα που αξίζει να γνωρίζεις όταν σχεδιάζεις να εξοικονομήσεις χρήματα σε πολυκατοικία. Στις χρεώσεις που βασίζονται σε κατανεμητές θέρμανσης, οι κανονισμοί συνήθως προβλέπουν ελάχιστο μεταβλητό κόστος και διορθωτικούς συντελεστές για διαμερίσματα με λιγότερο ευνοϊκή θέση. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η πολύ μεγάλη μείωση της θερμοκρασίας δεν μεταφράζεται πάντα στον λογαριασμό στην αναλογία που θα περίμενε κανείς από τις ενδείξεις του κατανεμητή. Τους κανόνες θα τους βρεις στον κανονισμό χρεώσεων της πολυκατοικίας ή της ένωσης ιδιοκτητών σου.
Τέλος, μια σημαντική διευκρίνιση: ο ίδιος κανόνας δεν αφορά μονοκατοικίες, αγροτικές κατοικίες, κτίρια ατομικής αναψυχής ούτε διαμερίσματα με δική τους εγκατάσταση θέρμανσης. Αν μένεις σε σπίτι ή έχεις στο διαμέρισμά σου δικό σου λέβητα, ρυθμίζεις τις κεφαλές όπως θεωρείς κατάλληλο, ακόμη και στη θέση με τη χιονονιφάδα.
Τα συχνότερα λάθη
- Καλοριφέρ καλυμμένο από έπιπλα ή κουρτίνα. Το πρόβλημα είναι διπλό. Η θερμότητα διαχέεται δυσκολότερα στον χώρο και, επιπλέον, ο αισθητήρας της κεφαλής μετρά τον αέρα που παγιδεύεται πίσω από το εμπόδιο, ο οποίος είναι θερμότερος από τον υπόλοιπο χώρο. Έτσι, η κεφαλή θεωρεί ότι ο χώρος έχει ήδη ζεσταθεί και κλείνει μερικώς τη βαλβίδα, παρόλο που το δωμάτιο παραμένει κρύο.
- Σκόνη στα πτερύγια. Ένα στρώμα σκόνης ανάμεσα στα πτερύγια λειτουργεί σαν κουβέρτα και περιορίζει αισθητά την απόδοση θερμότητας. Το καθάρισμα του καλοριφέρ με ηλεκτρική σκούπα πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης απαιτεί λίγα λεπτά και μπορεί να κάνει διαφορά στο κόστος θέρμανσης.
- Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τη λάθος κατεύθυνση. Ο αισθητήρας πρέπει να έρχεται σε επαφή με τον αέρα του δωματίου. Αν η κεφαλή είναι στραμμένη προς τον τοίχο ή προς τα κάτω, προς τους σωλήνες και το ίδιο το καλοριφέρ, μετρά τη θερμότητά τους αντί για τη θερμοκρασία του χώρου και σταματά πρόωρα τη θέρμανση. Η σωστά τοποθετημένη κεφαλή βρίσκεται σε οριζόντια θέση και «κοιτάζει» προς το εσωτερικό του δωματίου.
- Αερισμός με ανοιχτό το καλοριφέρ. Η εισροή κρύου αέρα κάνει την κεφαλή να ανοίγει τη βαλβίδα στο μέγιστο και το καλοριφέρ να θερμαίνει με όλη του τη δύναμη τον αέρα που σε λίγο θα βγει από το παράθυρο. Η σωστή σειρά είναι: κλείσε την κεφαλή στη χαμηλότερη ρύθμιση, αέρισε έντονα για 5 έως 10 λεπτά, κλείσε το παράθυρο και άνοιξε ξανά την κεφαλή.
Τι γίνεται αν η απλή ρύθμιση δεν αρκεί
Η ρύθμιση των θερμοστατικών κεφαλών είναι το πρώτο και απλούστερο βήμα, αλλά όχι το μοναδικό που έχεις στη διάθεσή σου. Μερικές φορές, παρά τις σωστές ρυθμίσεις, ορισμένοι χώροι θερμαίνονται πολύ λιγότερο από άλλους. Τότε το πρόβλημα δεν είναι πλέον οι ίδιες οι κεφαλές, αλλά ο τρόπος με τον οποίο κατανέμεται το νερό μεταξύ των επιμέρους καλοριφέρ σε ολόκληρη την εγκατάσταση, ένα φαινόμενο που ονομάζεται υδραυλική εξισορρόπηση και ρύθμιση της παροχής.
Ξεχωριστός και ανεξάρτητος μοχλός είναι η θερμοκρασία του νερού που εξέρχεται από τον λέβητα, η οποία ρυθμίζεται στον ίδιο τον λέβητα ή στον ελεγκτή, καθώς και η ρύθμιση της κυκλοφορητικής αντλίας, η οποία καθορίζει πόσο από αυτό το νερό κυκλοφορεί στην εγκατάσταση. Πρόκειται για τρία διαφορετικά επίπεδα ρύθμισης και μόνο σε συνδυασμό δίνουν την πλήρη εικόνα του κόστους θέρμανσης.
Dambat – αξιόπιστος κατασκευαστής αντλιών και υδροτεχνικού εξοπλισμού με πιστοποιητικά ποιότητας.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνουν οι αριθμοί στη θερμοστατική κεφαλή;
Οι αριθμοί αντιστοιχούν στην επιθυμητή θερμοκρασία του χώρου και όχι στην ένταση της θέρμανσης. Ενδεικτικά: το 1 αντιστοιχεί περίπου σε 12 έως 14°C, το 2 σε 15 έως 16°C, το 3 σε 20 έως 22°C, το 4 σε 22 έως 24°C και το 5 σε 26 έως 28°C. Οι ακριβείς τιμές διαφέρουν ελαφρώς μεταξύ των κατασκευαστών θερμοστατικών κεφαλών.
Η ρύθμιση της κεφαλής στο μέγιστο επιταχύνει τη θέρμανση του δωματίου;
Όχι. Η βαλβίδα του καλοριφέρ ανοίγει πλήρως ανεξάρτητα από τον επιλεγμένο αριθμό, όταν η θερμοκρασία του χώρου είναι χαμηλότερη από την επιθυμητή. Ο υψηλότερος αριθμός σημαίνει μόνο υψηλότερο όριο στο οποίο θα κλείσει η βαλβίδα, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και όχι σε ταχύτερη επίτευξη της επιθυμητής άνεσης.
Πόσο εξοικονομώ μειώνοντας τη θέρμανση κατά 1 βαθμό;
Περίπου 5 έως 8%, κατά μέσο όρο 6% της κατανάλωσης θερμικής ενέργειας για κάθε βαθμό που μειώνεται η θερμοκρασία. Την ίδια τιμή αναφέρει η γερμανική υπηρεσία ενέργειας dena, καθώς και η πολωνική εκστρατεία του κλάδου θέρμανσης «20 βαθμοί για το κλίμα». Σε ένα σπίτι με ανεπαρκή μόνωση το αποτέλεσμα θα είναι μεγαλύτερο, ενώ σε ένα καλά μονωμένο μικρότερο.
Γιατί στο διαμέρισμά μου η κεφαλή δεν επιτρέπει τη ρύθμιση κάτω από τη θέση 2;
Αυτό προκύπτει από την παράγραφο 134 του Κανονισμού του Υπουργού Υποδομών σχετικά με τις τεχνικές απαιτήσεις των κτιρίων. Η διάταξη ορίζει ότι σε πολυκατοικίες που τροφοδοτούνται από δίκτυο τηλεθέρμανσης ή από δική τους πηγή πετρελαίου, αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, οι ρυθμιστές πρέπει να επιτρέπουν τη μείωση της θερμοκρασίας, αλλά όχι κάτω από τους 16°C. Πρόκειται για τεχνική απαίτηση της εγκατάστασης και όχι για απαγόρευση που απευθύνεται στον ένοικο. Δεν αφορά μονοκατοικίες ούτε διαμερίσματα με δική τους εγκατάσταση θέρμανσης.
Γιατί ένα καλοριφέρ που καλύπτεται από έπιπλα θερμαίνει λιγότερο;
Ο αισθητήρας της θερμοστατικής κεφαλής ανιχνεύει τη θερμοκρασία του αέρα που παγιδεύεται ακριβώς δίπλα στο καλοριφέρ. Αν αυτός ο αέρας είναι θερμότερος από τον υπόλοιπο χώρο επειδή το καλοριφέρ καλύπτεται από έπιπλο ή κουρτίνα, η κεφαλή κλείνει πρόωρα τη βαλβίδα, πριν προλάβει να θερμανθεί ολόκληρος ο χώρος.
Αξίζει να απενεργοποιείτε εντελώς τη θέρμανση όταν λείπετε από το σπίτι;
Συνήθως όχι. Οι τοίχοι και τα δάπεδα αποθηκεύουν θερμότητα, επομένως η πλήρης ψύξη τους απαιτεί αργότερα περισσότερη ενέργεια για την εκ νέου θέρμανσή τους από όση απαιτεί η διατήρηση μιας σταθερής, ελαφρώς χαμηλότερης θερμοκρασίας για το ίδιο χρονικό διάστημα. Ασφαλέστερη επιλογή είναι η μείωση κατά 2 έως 3°C αντί να κλείσετε εντελώς το καλοριφέρ.
