Ο διακόπτης δίπλα στο καλοριφέρ έχει πέντε αριθμούς και μια νιφάδα χιονιού, αλλά κανείς δεν έχει συμπεριλάβει ποτέ το εγχειρίδιο χρήσης. Από εκεί προκύπτουν οι περισσότερες παρεξηγήσεις για τη θέρμανση στο σπίτι: κάποιος γυρίζει τον διακόπτη στο μέγιστο για να ζεσταθεί πιο γρήγορα, κάποιος άλλος κλείνει τα πάντα στο μηδέν πριν φύγει για τη δουλειά, κι όμως ο λογαριασμός έρχεται υψηλότερος απ’ όσο θα έπρεπε. W Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί, ποια θερμοκρασία είναι κατάλληλη για κάθε χώρο και πόσα μπορείς πραγματικά να εξοικονομήσεις χαμηλώνοντας τη ρύθμιση κατά έναν βαθμό.
Τι σημαίνουν οι αριθμοί στη θερμοστατική κεφαλή
Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζεις από την αρχή: ο αριθμός στον διακόπτη δεν δείχνει την ισχύ θέρμανσης, αλλά τη θερμοκρασία που θέλεις να έχει το δωμάτιο. Η κεφαλή έχει στο εσωτερικό της έναν αισθητήρα που μετρά τον αέρα γύρω της και ανοίγει ή περιορίζει αυτόματα την παροχή ζεστού νερού στο καλοριφέρ. Ρυθμίζεις τον στόχο, όχι την ένταση.
Σε κάθε θέση αντιστοιχούν περίπου οι εξής θερμοκρασίες:
| Θέση | Θερμοκρασία | Πού είναι κατάλληλη |
|---|---|---|
| ❄ | περ. 6 έως 8°C | μόνο προστασία από το πάγωμα της εγκατάστασης |
| 1 | περ. 12 έως 14°C | προθάλαμος, γκαράζ, βοηθητικοί χώροι |
| 2 | περ. 15 έως 16°C | υπνοδωμάτιο |
| 3 | περ. 20 έως 22°C | σαλόνι, καθιστικό, γραφείο |
| 4 | περ. 22 έως 24°C | μπάνιο |
| 5 | περ. 26 έως 28°C | ακραία ρύθμιση, δεν χρειάζεται στην καθημερινότητα |
Τα εύρη διαφέρουν λίγο ανάλογα με τον κατασκευαστή της θερμοστατικής κεφαλής, γι’ αυτό θεώρησέ τα ως σημείο αναφοράς και όχι ως τιμές με ακρίβεια ενός βαθμού. Η αρχή, όμως, είναι κοινή για όλες: όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο πιο ζεστό πρέπει να γίνει το δωμάτιο προτού σταματήσει να θερμαίνει το καλοριφέρ.
Γιατί η ρύθμιση δεν επηρεάζει την ταχύτητα θέρμανσης του χώρου
Αυτό είναι μάλλον η συνηθέστερη παρανόηση σχετικά με τη θέρμανση. Όταν επιστρέφεις σε ένα παγωμένο διαμέρισμα, το ένστικτό σου λέει να γυρίσεις τον διακόπτη στο μέγιστο, ώστε να επιταχύνεις τη θέρμανση. Μόνο που η θερμοστατική κεφαλή δεν λειτουργεί σαν πεντάλ γκαζιού.
Αν το δωμάτιο είναι πιο κρύο από τη ρυθμισμένη θερμοκρασία, η βαλβίδα ανοίγει εντελώς, ανεξάρτητα από το αν είναι ρυθμισμένη στο τρία ή στο πέντε. Στο καλοριφέρ ρέει ακριβώς η ίδια ποσότητα ζεστού νερού. Η διαφορά εμφανίζεται μόνο στο τέλος: στη θέση τρία, το καλοριφέρ διακόπτει την παροχή όταν η θερμοκρασία στο δωμάτιο φτάσει τους 20 έως 22 βαθμούς, ενώ στη θέση πέντε συνεχίζει να ζεσταίνει μέχρι τους 26 ή 28. Το δωμάτιο θα ζεσταθεί εξίσου γρήγορα, απλώς στη δεύτερη περίπτωση δεν θα σταματήσει τη στιγμή που η θερμοκρασία γίνει ευχάριστη.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πληρώνεις για την υπερθέρμανση, όχι για την ταχύτητα. Αν θέλεις να ζεσταθείς πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικό είναι να ξεσκεπάσεις το καλοριφέρ και να κλείσεις την πόρτα του δωματίου παρά να αλλάξεις τις ρυθμίσεις.
Ποια θερμοκρασία σε κάθε δωμάτιο
Το να ρυθμίσεις παντού την ίδια θερμοκρασία είναι βολικό, αλλά κοστίζει. Η μεγαλύτερη εξοικονόμηση προκύπτει ακριβώς από τη διαφοροποίηση: στην κουζίνα και στο υπνοδωμάτιο απλώς δεν χρειάζεσαι τόσους βαθμούς όσους στο σαλόνι.
Σημείο αναφοράς από το οποίο αξίζει να ξεκινήσεις είναι οι κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Housing and Health Guidelines). Ο WHO ορίζει τους 18°C ως την ελάχιστη ασφαλή θερμοκρασία για υγιείς ενήλικες κατά την περίοδο θέρμανσης. Κάτω από αυτό το όριο αυξάνεται ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, επομένως δεν είναι σωστό να κάνεις υπερβολικές οικονομίες σε βάρος της υγείας.
- Σαλόνι και καθιστικό: 20 έως 22°C. Εδώ περνάς τον περισσότερο χρόνο ακίνητος, γι’ αυτό και νιώθεις περισσότερο το κρύο.
- Υπνοδωμάτιο: 15 έως 18°C. Ο πιο δροσερός αέρας ευνοεί τον καλύτερο ύπνο, ενώ κάτω από το πάπλωμα κάνει ούτως ή άλλως ζέστη.
- Μπάνιο: 22 έως 24°C. Είναι ο μόνος χώρος όπου βρίσκεσαι βρεγμένος και γυμνός, γι’ αυτό η υψηλότερη θερμοκρασία έχει νόημα εδώ.
- Κουζίνα: 18 έως 20°C. Ο φούρνος, οι εστίες και το ψυγείο εκπέμπουν αρκετή θερμότητα από μόνα τους.
- Χώροι που χρησιμοποιούνται σπάνια: τουλάχιστον 15°C. Όχι χαμηλότερα, γιατί οι παγωμένοι τοίχοι αρχίζουν να συγκεντρώνουν υγρασία.
Μείωση της θερμοκρασίας τη νύχτα και όταν λείπεις
Το να κλείσεις όλα τα καλοριφέρ πριν φύγεις για τη δουλειά μοιάζει με τον πιο απλό τρόπο εξοικονόμησης. W στην πράξη συνήθως δεν συμφέρει, και αξίζει να γνωρίζεις γιατί.
Η θερμότητα δεν βρίσκεται μόνο στον αέρα. Την αποθηκεύουν οι τοίχοι, τα πατώματα, τα έπιπλα, ολόκληρη η μάζα του κτιρίου. Μερικές ώρες χωρίς θέρμανση δεν ψύχουν μόνο τον αέρα, που ζεσταίνεται γρήγορα, αλλά και όλα αυτά τα δομικά στοιχεία, που ζεσταίνονται αργά και με μεγάλο κόστος. Όταν επιστρέψεις, το σύστημα θέρμανσης πρέπει να αναπληρώσει όλη αυτή την απώλεια, κάτι που καταναλώνει περισσότερη ενέργεια απ’ όση θα απαιτούσε η διατήρηση μιας ελαφρώς χαμηλότερης θερμοκρασίας όλο αυτό το διάστημα.
Γι’ αυτό είναι πιο συνετό να μειώσεις τη θερμοκρασία κατά 2 έως 3 βαθμούς, για παράδειγμα γυρίζοντας τον διακόπτη από το τρία στο δύο, παρά να κλείσεις τελείως τη θέρμανση. Έτσι, το σπίτι δεν θα προλάβει να κρυώσει και δεν θα πληρώσεις επιπλέον για να ξαναζεστάνεις τους τοίχους.
Πόσο θα εξοικονομήσεις μειώνοντας τη θέρμανση κατά έναν βαθμό
W στον ενεργειακό κλάδο ισχύει ένας απλός πρακτικός κανόνας: κάθε βαθμός χαμηλότερα σημαίνει περίπου 5 έως 8 τοις εκατό λιγότερη κατανάλωση θερμικής ενέργειας, κατά μέσο όρο περίπου 6 τοις εκατό. Την ίδια τιμή αναφέρουν ανεξάρτητα η γερμανική υπηρεσία ενέργειας dena και η πολωνική εκστρατεία του κλάδου τηλεθέρμανσης «20 βαθμοί για το κλίμα», που διοργανώνεται από το Εμπορικό Επιμελητήριο Τηλεθέρμανσης της Πολωνίας.
Από πού προκύπτει αυτός ο αριθμός; Το καλοριφέρ αποδίδει θερμότητα για να αντισταθμίσει τη διαφορά ανάμεσα στη θερμοκρασία του δωματίου και την εξωτερική θερμοκρασία. W κατά την περίοδο θέρμανσης, αυτή η διαφορά είναι κατά μέσο όρο αρκετοί βαθμοί. Επομένως, ένας βαθμός αντιστοιχεί περίπου στο ένα δωδέκατο του συνολικού έργου που πρέπει να επιτελέσει η εγκατάσταση, κι έτσι προκύπτει αυτό το ποσοστό της τάξης του λίγου τοις εκατό.
Σημαντική διευκρίνιση: αυτός είναι ένας ενδεικτικός κανόνας, όχι μια σταθερά της φυσικής που ισχύει για κάθε σπίτι. W ένα κτίριο με κακή μόνωση, η εξοικονόμηση σε κιλοβατώρες θα είναι αισθητά μεγαλύτερη, επειδή οι απώλειες είναι μεγαλύτερες. W ένα καλά μονωμένο σπίτι, όπου σημαντικό μέρος της θερμότητας προέρχεται από τον ήλιο και την καθημερινή δραστηριότητα των ενοίκων, ο ίδιος ένας βαθμός θα κάνει αναλογικά μικρότερη διαφορά.
Γιατί στην πολυκατοικία ο διακόπτης δεν κατεβαίνει κάτω από το δύο
Αν μένεις σε πολυκατοικία και η θερμοστατική κεφαλή έχει περιοριστή που δεν επιτρέπει να κατεβάσεις τη θερμοκρασία περισσότερο, αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει βλάβη ή ότι η διαχείριση ενεργεί κακόβουλα. Είναι αποτέλεσμα της απαίτησης που ορίζεται στον Κανονισμό του Υπουργού Υποδομών σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές που πρέπει να πληρούν τα κτίρια και τη χωροθέτησή τους.
Αξίζει να διευκρινιστεί εξαρχής σε ποιους απευθύνεται αυτή η διάταξη, γιατί συχνά προκαλεί παρεξηγήσεις. Το άρθρο 134 ορίζει τις προδιαγραφές που πρέπει να πληροί η εγκατάσταση: στα κτίρια που τροφοδοτούνται από δίκτυο τηλεθέρμανσης ή από δική τους πηγή με πετρέλαιο, αέριο ή ηλεκτρικό ρεύμα, οι ρυθμιστές πρέπει να λειτουργούν αυτόματα και να επιτρέπουν τη μείωση της θερμοκρασίας, αλλά όχι κάτω από τους 16°C σε χώρους με υπολογισμένη θερμοκρασία 20 βαθμών και άνω. Πρόκειται για τεχνική απαίτηση για τον εξοπλισμό και τη μελέτη της εγκατάστασης, όχι για απαγόρευση που απευθύνεται στον ένοικο ούτε για διάταξη που ορίζει πόσους βαθμούς επιτρέπεται να έχεις στο σαλόνι σου.
Από πού προέκυψε εξαρχής αυτό το συγκεκριμένο όριο; Κυρίως από το ενδιαφέρον για το ίδιο το κτίριο. Οι πολύ κρύοι τοίχοι, ειδικά στις γωνίες, κοντά στα παράθυρα και πίσω από τα έπιπλα, αρχίζουν να συγκεντρώνουν υγρασία από συμπύκνωση, και από εκεί μέχρι την υγρασία και τη μούχλα η απόσταση είναι μικρή. Σε ένα σαλόνι, όπου σπάνια η θερμοκρασία πέφτει κάτω από αυτή την τιμή, αυτό έχει μάλλον θεωρητική σημασία, αλλά σε ένα δωμάτιο που χρησιμοποιείται πιο σπάνια και βλέπει προς τον βορρά είναι απολύτως πρακτικό. Ένας δεύτερος, δευτερεύων λόγος είναι ότι ένα κρύο διαμέρισμα απορροφά λίγη θερμότητα από τα γειτονικά διαμερίσματα μέσω των τοίχων.
Υπάρχει επίσης ένα καθαρά οικονομικό ζήτημα που αξίζει να γνωρίζεις όταν σχεδιάζεις πώς να εξοικονομήσεις χρήματα σε πολυκατοικία. Όταν οι χρεώσεις βασίζονται σε κατανεμητές δαπανών θέρμανσης, οι κανονισμοί συνήθως προβλέπουν ελάχιστη μεταβλητή χρέωση, καθώς και διορθωτικούς συντελεστές για διαμερίσματα με λιγότερο ευνοϊκή θέση. Στην W πράξη, αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη μείωση της θερμοκρασίας δεν οδηγεί πάντα σε ανάλογη μείωση του λογαριασμού, όπως θα περίμενε κανείς με βάση τις ενδείξεις του κατανεμητή. Θα βρεις τους κανόνες στον κανονισμό χρεώσεων του συνεταιρισμού ή της ένωσης κατοίκων σου.
Τέλος, μια σημαντική διευκρίνιση: η ίδια οδηγία δεν ισχύει για μονοκατοικίες, αγροτικές κατοικίες, κτίρια ατομικής αναψυχής ούτε για διαμερίσματα με δική τους εγκατάσταση θέρμανσης. Αν μένεις σε σπίτι ή έχεις δικό σου λέβητα στο διαμέρισμα, ρυθμίζεις τις θερμοστατικές κεφαλές όπως κρίνεις κατάλληλο, ακόμη και στη ρύθμιση με το χιονονιφάδα.
Τα συνηθέστερα λάθη
- Θερμαντικό σώμα καλυμμένο από έπιπλα ή κουρτίνα. Το πρόβλημα είναι διπλό. Η θερμότητα διαχέεται δυσκολότερα στο δωμάτιο και, επιπλέον, ο αισθητήρας της κεφαλής μετρά τον αέρα που παγιδεύεται πίσω από το εμπόδιο, ο οποίος είναι θερμότερος από τον υπόλοιπο χώρο. Έτσι η κεφαλή θεωρεί ότι το δωμάτιο έχει ήδη ζεσταθεί και κλείνει μερικώς τη βαλβίδα, παρόλο που το δωμάτιο παραμένει κρύο.
- Σκόνη ανάμεσα στα πτερύγια. Το στρώμα σκόνης ανάμεσα στα πτερύγια λειτουργεί σαν κουβέρτα και περιορίζει αισθητά την απόδοση θερμότητας. Το ξεσκόνισμα του θερμαντικού σώματος πριν από την περίοδο θέρμανσης απαιτεί λίγα λεπτά, αλλά μπορεί να κάνει τη διαφορά στο κόστος θέρμανσης.
- Η θερμοστατική κεφαλή είναι στραμμένη προς τη λάθος κατεύθυνση. Ο αισθητήρας πρέπει να έρχεται σε επαφή με τον αέρα του δωματίου. Αν η κεφαλή είναι στραμμένη προς τον τοίχο ή προς τα κάτω, προς τους σωλήνες και το ίδιο το θερμαντικό σώμα, μετρά τη θερμότητά τους αντί για τη θερμοκρασία του δωματίου και διακόπτει πρόωρα τη θέρμανση. Μια σωστά τοποθετημένη κεφαλή είναι οριζόντια και «κοιτάζει» προς το εσωτερικό του δωματίου.
- Αερισμός με ανοιχτό το θερμαντικό σώμα. Η εισροή κρύου αέρα κάνει τη θερμοστατική κεφαλή να ανοίξει τη βαλβίδα στο μέγιστο και το θερμαντικό σώμα να θερμαίνει με όλη του τη δύναμη τον αέρα που σε λίγο θα βγει από το παράθυρο. Η σωστή σειρά είναι: χαμήλωσε τη θερμοστατική κεφαλή στην ελάχιστη ρύθμιση, αέρισε έντονα για 5 έως 10 λεπτά, κλείσε το παράθυρο και επανάφερε τη θερμοστατική κεφαλή στην αρχική της ρύθμιση.
Τι γίνεται αν η απλή ρύθμιση δεν αρκεί
Η ρύθμιση των θερμοστατικών κεφαλών είναι το πρώτο και απλούστερο βήμα, αλλά δεν είναι το μόνο που έχεις στη διάθεσή σου. Μερικές φορές, παρά τις σωστές ρυθμίσεις, ορισμένα δωμάτια θερμαίνονται πολύ λιγότερο από άλλα. Τότε το πρόβλημα δεν οφείλεται πλέον στις ίδιες τις κεφαλές, αλλά στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το νερό μεταξύ των επιμέρους θερμαντικών σωμάτων σε ολόκληρη την εγκατάσταση, ένα φαινόμενο που ονομάζεται περιορισμός ροής και υδραυλική εξισορρόπηση.
Ένας ξεχωριστός, ανεξάρτητος ρυθμιστής είναι η θερμοκρασία του νερού που εξέρχεται από τον λέβητα, η οποία ρυθμίζεται απευθείας στον λέβητα ή στον ελεγκτή, καθώς και η ρύθμιση της αντλίας κυκλοφορίας, η οποία καθορίζει πόσο νερό κυκλοφορεί στην εγκατάσταση. Πρόκειται για τρία διαφορετικά επίπεδα ρύθμισης, τα οποία μόνο μαζί δίνουν την πλήρη εικόνα του κόστους θέρμανσης.
Η Dambat είναι ένας αξιόπιστος κατασκευαστής αντλιών και υδραυλικού εξοπλισμού με πιστοποιήσεις ποιότητας.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνουν οι αριθμοί στη θερμοστατική κεφαλή;
Οι αριθμοί αντιστοιχούν στη θερμοκρασία-στόχο του χώρου και όχι στην ένταση της θέρμανσης. Ενδεικτικά: το 1 αντιστοιχεί σε περίπου 12 έως 14°C, το 2 σε 15 έως 16°C, το 3 σε 20 έως 22°C, το 4 σε 22 έως 24°C και το 5 σε 26 έως 28°C. Οι ακριβείς τιμές διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με τον κατασκευαστή της κεφαλής.
Η ρύθμιση της θερμοστατικής κεφαλής στο μέγιστο επιταχύνει το ζέσταμα του δωματίου;
Όχι. Η βαλβίδα του καλοριφέρ ανοίγει πλήρως ανεξάρτητα από τον αριθμό που έχετε επιλέξει, όταν η θερμοκρασία του χώρου είναι χαμηλότερη από τη ρυθμισμένη. Ο μεγαλύτερος αριθμός σημαίνει μόνο υψηλότερο όριο, στο οποίο κλείνει η βαλβίδα, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και όχι ταχύτερη επίτευξη της επιθυμητής άνεσης.
Πόσο εξοικονομώ μειώνοντας τη θέρμανση κατά 1 βαθμό;
Περίπου 5 έως 8%, με μέσο όρο 6% της κατανάλωσης θερμικής ενέργειας για κάθε βαθμό που μειώνεται η θερμοκρασία. Την ίδια τιμή αναφέρουν η γερμανική υπηρεσία ενέργειας dena και η πολωνική εκστρατεία του κλάδου θέρμανσης «20 βαθμοί για το κλίμα». W Σε ένα σπίτι με κακή μόνωση, το όφελος θα είναι μεγαλύτερο, ενώ σε ένα καλά μονωμένο θα είναι μικρότερο.
Γιατί η θερμοστατική κεφαλή στο διαμέρισμά μου δεν επιτρέπει ρύθμιση κάτω από τη θέση 2;
Αυτό προβλέπεται στην παράγραφο 134 του Κανονισμού του Υπουργού Υποδομών για τις τεχνικές προδιαγραφές των κτιρίων. Η διάταξη ορίζει ότι σε πολυκατοικίες που τροφοδοτούνται από δίκτυο τηλεθέρμανσης ή από δική τους πηγή ενέργειας με πετρέλαιο, αέριο ή ηλεκτρικό ρεύμα, οι ρυθμιστές πρέπει να επιτρέπουν τη μείωση της θερμοκρασίας, αλλά όχι κάτω από τους 16°C. Πρόκειται για τεχνική απαίτηση για τις εγκαταστάσεις και όχι για απαγόρευση που αφορά τους ενοίκους. Δεν ισχύει για μονοκατοικίες ούτε για διαμερίσματα με δική τους εγκατάσταση θέρμανσης.
Γιατί ένα καλοριφέρ που καλύπτεται από έπιπλα ζεσταίνει λιγότερο;
Ο αισθητήρας στην θερμοστατική κεφαλή ανιχνεύει τη θερμοκρασία του αέρα που παγιδεύεται ακριβώς δίπλα στο καλοριφέρ. Αν αυτός ο αέρας είναι θερμότερος από τον υπόλοιπο χώρο επειδή το καλοριφέρ καλύπτεται από έπιπλο ή κουρτίνα, η κεφαλή κλείνει πρόωρα τη βαλβίδα, πριν προλάβει να ζεσταθεί ολόκληρος ο χώρος.
Αξίζει να κλείνετε εντελώς τη θέρμανση όταν λείπετε από το σπίτι;
Συνήθως όχι. Οι τοίχοι και τα δάπεδα αποθηκεύουν θερμότητα, επομένως η πλήρης ψύξη τους απαιτεί στη συνέχεια περισσότερη ενέργεια για να ζεσταθούν ξανά απ’ όση χρειάζεται για να διατηρηθεί σταθερή μια ελαφρώς χαμηλότερη θερμοκρασία για το ίδιο χρονικό διάστημα. Είναι ασφαλέστερο να μειώσετε τη θερμοκρασία κατά 2 έως 3°C αντί να κλείσετε εντελώς το καλοριφέρ.
